{"id":116,"date":"2025-09-04T22:49:33","date_gmt":"2025-09-04T20:49:33","guid":{"rendered":"https:\/\/poezja-proza.pl\/literatura\/?page_id=116"},"modified":"2025-09-20T07:47:05","modified_gmt":"2025-09-20T05:47:05","slug":"oswiecenie-literatura","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/oswiecenie-literatura\/","title":{"rendered":"O\u015bwiecenie &#8211; Literatura"},"content":{"rendered":"\n    <div class=\"tts-audio\" style=\"margin:10px 0;\">\n        <button style=\"\n            background:#fff;\n            color:#396184;\n            border:1px solid #396184;\n            border-radius:20px;\n            padding:6px 12px;\n            font-size:14px;\n            cursor:pointer;\n            display:inline-flex;\n            align-items:center;\n            gap:6px;\n        \" onclick=\"responsiveVoice.speak('Literatura o\u015bwiecenia mia\u0142a przede wszystkim funkcj\u0119 dydaktyczn\u0105 i spo\u0142eczn\u0105. Autorzy starali si\u0119 kszta\u0142towa\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 obywateli, szerzy\u0107 wiedz\u0119 i propagowa\u0107 warto\u015bci racjonalne. Popularne by\u0142y gatunki zwi\u0105zane z publicystyk\u0105 \u2013 eseje, artyku\u0142y, satyry, kt\u00f3re komentowa\u0142y \u017cycie spo\u0142eczne i polityczne. \\n\\n\\n\\nW poezji i prozie dominowa\u0142 klasycyzm, nawi\u0105zuj\u0105cy do antyku, z jego przejrzyst\u0105 form\u0105 i uniwersalnym przes\u0142aniem. Jednym z wa\u017cnych nurt\u00f3w by\u0142 sentymentalizm, kt\u00f3ry zwraca\u0142 uwag\u0119 na uczucia i prostot\u0119 \u017cycia na wsi. Pojawi\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c rokoko \u2013 lekki, elegancki i zmys\u0142owy styl literacki, kt\u00f3ry dominowa\u0142 we Francji. Najwa\u017cniejsze dzie\u0142a literackie epoki to mi\u0119dzy innymi \u201eKandyd\u201d Voltaire\u2019a, \u201eUmowa spo\u0142eczna\u201d Rousseau czy \u201eO duchu praw\u201d Monteskiusza. \\n\\n\\n\\nW Polsce rozwija\u0142a si\u0119 literatura publicystyczna i polityczna, zwi\u0105zana z walk\u0105 o reformy pa\u0144stwa. Ignacy Krasicki, zwany ksi\u0119ciem poet\u00f3w polskich, pisa\u0142 bajki, satyry i poematy heroikomiczne, kt\u00f3re pi\u0119tnowa\u0142y wady spo\u0142ecze\u0144stwa. Bohomolec i Naruszewicz tworzyli teksty propaguj\u0105ce o\u015bwiat\u0119 i wychowanie obywatelskie. Stanis\u0142aw Staszic i Hugo Ko\u0142\u0142\u0105taj pisali dzie\u0142a, kt\u00f3re mia\u0142y bezpo\u015bredni wp\u0142yw na \u017cycie polityczne i gospodarcze kraju. Literatura o\u015bwiecenia by\u0142a wi\u0119c nie tylko sztuk\u0105, ale te\u017c narz\u0119dziem walki o lepsze jutro.', 'Polish Male', {rate:0.85})\">\n            <svg xmlns='http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg' width='16' height='16' fill='#396184' viewBox='0 0 24 24'>\n                <path d='M3 9v6h4l5 5V4L7 9H3z'\/>\n            <\/svg>\n            Pos\u0142uchaj tekstu\n        <\/button>\n    <\/div>\n<p>Literatura o\u015bwiecenia mia\u0142a przede wszystkim funkcj\u0119 dydaktyczn\u0105 i spo\u0142eczn\u0105. Autorzy starali si\u0119 kszta\u0142towa\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 obywateli, szerzy\u0107 wiedz\u0119 i propagowa\u0107 warto\u015bci racjonalne. Popularne by\u0142y gatunki zwi\u0105zane z publicystyk\u0105 \u2013 eseje, artyku\u0142y, satyry, kt\u00f3re komentowa\u0142y \u017cycie spo\u0142eczne i polityczne. <\/p>\n\n\n\n<p>W poezji i prozie dominowa\u0142 klasycyzm, nawi\u0105zuj\u0105cy do antyku, z jego przejrzyst\u0105 form\u0105 i uniwersalnym przes\u0142aniem. Jednym z wa\u017cnych nurt\u00f3w by\u0142 sentymentalizm, kt\u00f3ry zwraca\u0142 uwag\u0119 na uczucia i prostot\u0119 \u017cycia na wsi. Pojawi\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c rokoko \u2013 lekki, elegancki i zmys\u0142owy styl literacki, kt\u00f3ry dominowa\u0142 we Francji. Najwa\u017cniejsze dzie\u0142a literackie epoki to mi\u0119dzy innymi \u201eKandyd\u201d Voltaire\u2019a, \u201eUmowa spo\u0142eczna\u201d Rousseau czy \u201eO duchu praw\u201d Monteskiusza. <\/p>\n\n\n\n<p>W Polsce rozwija\u0142a si\u0119 literatura publicystyczna i polityczna, zwi\u0105zana z walk\u0105 o reformy pa\u0144stwa. Ignacy Krasicki, zwany ksi\u0119ciem poet\u00f3w polskich, pisa\u0142 bajki, satyry i poematy heroikomiczne, kt\u00f3re pi\u0119tnowa\u0142y wady spo\u0142ecze\u0144stwa. Bohomolec i Naruszewicz tworzyli teksty propaguj\u0105ce o\u015bwiat\u0119 i wychowanie obywatelskie. Stanis\u0142aw Staszic i Hugo Ko\u0142\u0142\u0105taj pisali dzie\u0142a, kt\u00f3re mia\u0142y bezpo\u015bredni wp\u0142yw na \u017cycie polityczne i gospodarcze kraju. Literatura o\u015bwiecenia by\u0142a wi\u0119c nie tylko sztuk\u0105, ale te\u017c narz\u0119dziem walki o lepsze jutro.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pos\u0142uchaj tekstu Literatura o\u015bwiecenia mia\u0142a przede wszystkim funkcj\u0119 dydaktyczn\u0105 i spo\u0142eczn\u0105. Autorzy starali si\u0119 kszta\u0142towa\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 obywateli, szerzy\u0107 wiedz\u0119 i propagowa\u0107 warto\u015bci racjonalne. Popularne by\u0142y gatunki zwi\u0105zane z publicystyk\u0105 \u2013 eseje, artyku\u0142y, satyry, kt\u00f3re&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-116","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/116","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=116"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/116\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":564,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/116\/revisions\/564"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=116"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}