{"id":114,"date":"2025-09-04T22:49:06","date_gmt":"2025-09-04T20:49:06","guid":{"rendered":"https:\/\/poezja-proza.pl\/literatura\/?page_id=114"},"modified":"2025-09-20T07:48:05","modified_gmt":"2025-09-20T05:48:05","slug":"oswiecenie-tworcy-i-srodowiska","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/oswiecenie-tworcy-i-srodowiska\/","title":{"rendered":"O\u015bwiecenie &#8211; Postacie i kr\u0119gi"},"content":{"rendered":"\n    <div class=\"tts-audio\" style=\"margin:10px 0;\">\n        <button style=\"\n            background:#fff;\n            color:#396184;\n            border:1px solid #396184;\n            border-radius:20px;\n            padding:6px 12px;\n            font-size:14px;\n            cursor:pointer;\n            display:inline-flex;\n            align-items:center;\n            gap:6px;\n        \" onclick=\"responsiveVoice.speak('O\u015bwiecenie to epoka wielkich my\u015blicieli, kt\u00f3rzy zmienili spos\u00f3b my\u015blenia o \u015bwiecie. We Francji byli to Voltaire, Rousseau, Monteskiusz i Diderot \u2013 filozofowie, kt\u00f3rzy stworzyli podstawy nowoczesnych idei politycznych i spo\u0142ecznych. W Anglii ogromne znaczenie mieli John Locke i David Hume, kt\u00f3rzy rozwijali filozofi\u0119 empiryzmu. W Niemczech pojawili si\u0119 Kant, Lessing i Goethe, kt\u00f3rzy dali pocz\u0105tek filozofii krytycznej i literaturze nowoczesnej. \\n\\n\\n\\nW muzyce centralne miejsce zajmowali Haydn, Mozart i Beethoven, a w sztukach plastycznych Jacques-Louis David, czo\u0142owy malarz klasycyzmu. \\n\\n\\n\\nW Polsce epoka o\u015bwiecenia to czas dzia\u0142alno\u015bci Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego i jego \u201eobiad\u00f3w czwartkowych\u201d, w kt\u00f3rych uczestniczyli wybitni intelektuali\u015bci i arty\u015bci. Ignacy Krasicki, Adam Naruszewicz, Hugo Ko\u0142\u0142\u0105taj i Stanis\u0142aw Staszic tworzyli elit\u0119 intelektualn\u0105, kt\u00f3ra wp\u0142ywa\u0142a na rozw\u00f3j pa\u0144stwa. Komisja Edukacji Narodowej, pierwsza tego typu instytucja w Europie, by\u0142a symbolem nowoczesnego my\u015blenia o szkolnictwie. \\n\\n\\n\\nW ca\u0142ej Europie rozwija\u0142y si\u0119 kr\u0119gi salonowe, w kt\u00f3rych kobiety odgrywa\u0142y znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 jako animatorki \u017cycia kulturalnego. Postacie o\u015bwiecenia by\u0142y zaanga\u017cowane nie tylko w tw\u00f3rczo\u015b\u0107, ale te\u017c w polityk\u0119 i \u017cycie spo\u0142eczne. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki ich dzia\u0142alno\u015bci epoka ta mia\u0142a tak du\u017cy wp\u0142yw na rozw\u00f3j cywilizacji.', 'Polish Male', {rate:0.85})\">\n            <svg xmlns='http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg' width='16' height='16' fill='#396184' viewBox='0 0 24 24'>\n                <path d='M3 9v6h4l5 5V4L7 9H3z'\/>\n            <\/svg>\n            Pos\u0142uchaj tekstu\n        <\/button>\n    <\/div>\n<p>O\u015bwiecenie to epoka wielkich my\u015blicieli, kt\u00f3rzy zmienili spos\u00f3b my\u015blenia o \u015bwiecie. We Francji byli to Voltaire, Rousseau, Monteskiusz i Diderot \u2013 filozofowie, kt\u00f3rzy stworzyli podstawy nowoczesnych idei politycznych i spo\u0142ecznych. W Anglii ogromne znaczenie mieli John Locke i David Hume, kt\u00f3rzy rozwijali filozofi\u0119 empiryzmu. W Niemczech pojawili si\u0119 Kant, Lessing i Goethe, kt\u00f3rzy dali pocz\u0105tek filozofii krytycznej i literaturze nowoczesnej. <\/p>\n\n\n\n<p>W muzyce centralne miejsce zajmowali Haydn, Mozart i Beethoven, a w sztukach plastycznych Jacques-Louis David, czo\u0142owy malarz klasycyzmu. <\/p>\n\n\n\n<p>W Polsce epoka o\u015bwiecenia to czas dzia\u0142alno\u015bci Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego i jego \u201eobiad\u00f3w czwartkowych\u201d, w kt\u00f3rych uczestniczyli wybitni intelektuali\u015bci i arty\u015bci. Ignacy Krasicki, Adam Naruszewicz, Hugo Ko\u0142\u0142\u0105taj i Stanis\u0142aw Staszic tworzyli elit\u0119 intelektualn\u0105, kt\u00f3ra wp\u0142ywa\u0142a na rozw\u00f3j pa\u0144stwa. Komisja Edukacji Narodowej, pierwsza tego typu instytucja w Europie, by\u0142a symbolem nowoczesnego my\u015blenia o szkolnictwie. <\/p>\n\n\n\n<p>W ca\u0142ej Europie rozwija\u0142y si\u0119 kr\u0119gi salonowe, w kt\u00f3rych kobiety odgrywa\u0142y znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 jako animatorki \u017cycia kulturalnego. Postacie o\u015bwiecenia by\u0142y zaanga\u017cowane nie tylko w tw\u00f3rczo\u015b\u0107, ale te\u017c w polityk\u0119 i \u017cycie spo\u0142eczne. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki ich dzia\u0142alno\u015bci epoka ta mia\u0142a tak du\u017cy wp\u0142yw na rozw\u00f3j cywilizacji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pos\u0142uchaj tekstu O\u015bwiecenie to epoka wielkich my\u015blicieli, kt\u00f3rzy zmienili spos\u00f3b my\u015blenia o \u015bwiecie. We Francji byli to Voltaire, Rousseau, Monteskiusz i Diderot \u2013 filozofowie, kt\u00f3rzy stworzyli podstawy nowoczesnych idei politycznych i spo\u0142ecznych. W Anglii&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-114","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/114","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=114"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/114\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":566,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/114\/revisions\/566"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=114"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}