{"id":110,"date":"2025-09-04T22:48:40","date_gmt":"2025-09-04T20:48:40","guid":{"rendered":"https:\/\/poezja-proza.pl\/literatura\/?page_id=110"},"modified":"2025-09-20T07:48:47","modified_gmt":"2025-09-20T05:48:47","slug":"oswiecenie-dziedzictwo","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/oswiecenie-dziedzictwo\/","title":{"rendered":"O\u015bwiecenie &#8211; Dziedzictwo"},"content":{"rendered":"\n    <div class=\"tts-audio\" style=\"margin:10px 0;\">\n        <button style=\"\n            background:#fff;\n            color:#396184;\n            border:1px solid #396184;\n            border-radius:20px;\n            padding:6px 12px;\n            font-size:14px;\n            cursor:pointer;\n            display:inline-flex;\n            align-items:center;\n            gap:6px;\n        \" onclick=\"responsiveVoice.speak('Dziedzictwo o\u015bwiecenia jest niezwykle bogate i trwa\u0142e, poniewa\u017c wiele idei tej epoki przetrwa\u0142o do dzi\u015b. To w\u0142a\u015bnie w o\u015bwieceniu narodzi\u0142y si\u0119 prawa cz\u0142owieka, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 fundamentem wsp\u00f3\u0142czesnych demokracji. \\n\\n\\n\\nZasada tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy Monteskiusza wci\u0105\u017c stanowi podstaw\u0119 ustroj\u00f3w wielu pa\u0144stw. Idee tolerancji, wolno\u015bci s\u0142owa i wolno\u015bci wyznania to warto\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 fundamentem wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. O\u015bwiecenie pozostawi\u0142o po sobie r\u00f3wnie\u017c rozwini\u0119te instytucje edukacyjne i systemy szkolnictwa, kt\u00f3re do dzi\u015b kszta\u0142tuj\u0105 m\u0142ode pokolenia. Encyklopedie i czasopisma tego okresu zapocz\u0105tkowa\u0142y nowoczesny spos\u00f3b gromadzenia i upowszechniania wiedzy. \\n\\n\\n\\nW sztuce dziedzictwem pozostaje klasycyzm, kt\u00f3rego zasady wci\u0105\u017c inspiruj\u0105 architektur\u0119 i malarstwo. \\n\\n\\n\\nW literaturze utrwali\u0142y si\u0119 gatunki publicystyczne i dydaktyczne, kt\u00f3re do dzi\u015b s\u0105 obecne w kulturze. Wa\u017cnym elementem dziedzictwa o\u015bwiecenia s\u0105 tak\u017ce rewolucje \u2013 ameryka\u0144ska i francuska \u2013 kt\u00f3re zapocz\u0105tkowa\u0142y er\u0119 nowoczesnych pa\u0144stw narodowych. W Polsce epoka ta przygotowa\u0142a grunt pod Konstytucj\u0119 3 Maja, jedno z najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 w naszej historii. \\n\\n\\n\\nDziedzictwo o\u015bwiecenia to tak\u017ce przekonanie, \u017ce cz\u0142owiek mo\u017ce zmienia\u0107 \u015bwiat dzi\u0119ki rozumowi i wiedzy. Bez tej epoki trudno by\u0142oby wyobrazi\u0107 sobie wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 Europ\u0119 i jej warto\u015bci.', 'Polish Male', {rate:0.85})\">\n            <svg xmlns='http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg' width='16' height='16' fill='#396184' viewBox='0 0 24 24'>\n                <path d='M3 9v6h4l5 5V4L7 9H3z'\/>\n            <\/svg>\n            Pos\u0142uchaj tekstu\n        <\/button>\n    <\/div>\n<p>Dziedzictwo o\u015bwiecenia jest niezwykle bogate i trwa\u0142e, poniewa\u017c wiele idei tej epoki przetrwa\u0142o do dzi\u015b. To w\u0142a\u015bnie w o\u015bwieceniu narodzi\u0142y si\u0119 prawa cz\u0142owieka, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 fundamentem wsp\u00f3\u0142czesnych demokracji. <\/p>\n\n\n\n<p>Zasada tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy Monteskiusza wci\u0105\u017c stanowi podstaw\u0119 ustroj\u00f3w wielu pa\u0144stw. Idee tolerancji, wolno\u015bci s\u0142owa i wolno\u015bci wyznania to warto\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 fundamentem wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. O\u015bwiecenie pozostawi\u0142o po sobie r\u00f3wnie\u017c rozwini\u0119te instytucje edukacyjne i systemy szkolnictwa, kt\u00f3re do dzi\u015b kszta\u0142tuj\u0105 m\u0142ode pokolenia. Encyklopedie i czasopisma tego okresu zapocz\u0105tkowa\u0142y nowoczesny spos\u00f3b gromadzenia i upowszechniania wiedzy. <\/p>\n\n\n\n<p>W sztuce dziedzictwem pozostaje klasycyzm, kt\u00f3rego zasady wci\u0105\u017c inspiruj\u0105 architektur\u0119 i malarstwo. <\/p>\n\n\n\n<p>W literaturze utrwali\u0142y si\u0119 gatunki publicystyczne i dydaktyczne, kt\u00f3re do dzi\u015b s\u0105 obecne w kulturze. Wa\u017cnym elementem dziedzictwa o\u015bwiecenia s\u0105 tak\u017ce rewolucje \u2013 ameryka\u0144ska i francuska \u2013 kt\u00f3re zapocz\u0105tkowa\u0142y er\u0119 nowoczesnych pa\u0144stw narodowych. W Polsce epoka ta przygotowa\u0142a grunt pod Konstytucj\u0119 3 Maja, jedno z najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 w naszej historii. <\/p>\n\n\n\n<p>Dziedzictwo o\u015bwiecenia to tak\u017ce przekonanie, \u017ce cz\u0142owiek mo\u017ce zmienia\u0107 \u015bwiat dzi\u0119ki rozumowi i wiedzy. Bez tej epoki trudno by\u0142oby wyobrazi\u0107 sobie wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 Europ\u0119 i jej warto\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pos\u0142uchaj tekstu Dziedzictwo o\u015bwiecenia jest niezwykle bogate i trwa\u0142e, poniewa\u017c wiele idei tej epoki przetrwa\u0142o do dzi\u015b. To w\u0142a\u015bnie w o\u015bwieceniu narodzi\u0142y si\u0119 prawa cz\u0142owieka, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 fundamentem wsp\u00f3\u0142czesnych demokracji. Zasada tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-110","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/110","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=110"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/110\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":567,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/110\/revisions\/567"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}