{"id":108,"date":"2025-09-04T22:47:39","date_gmt":"2025-09-04T20:47:39","guid":{"rendered":"https:\/\/poezja-proza.pl\/literatura\/?page_id=108"},"modified":"2025-09-20T07:45:37","modified_gmt":"2025-09-20T05:45:37","slug":"oswiecenie-historia-epoki","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/oswiecenie-historia-epoki\/","title":{"rendered":"O\u015bwiecenie &#8211; Historia epoki"},"content":{"rendered":"\n    <div class=\"tts-audio\" style=\"margin:10px 0;\">\n        <button style=\"\n            background:#fff;\n            color:#396184;\n            border:1px solid #396184;\n            border-radius:20px;\n            padding:6px 12px;\n            font-size:14px;\n            cursor:pointer;\n            display:inline-flex;\n            align-items:center;\n            gap:6px;\n        \" onclick=\"responsiveVoice.speak('O\u015bwiecenie to epoka, kt\u00f3ra rozwin\u0119\u0142a si\u0119 w Europie w XVII i XVIII wieku, a sw\u00f3j najwi\u0119kszy rozkwit osi\u0105gn\u0119\u0142a w wieku XVIII, zwanym \u201ewiekiem rozumu\u201d. By\u0142 to czas dynamicznych przemian spo\u0142ecznych, politycznych i kulturowych, inspirowanych wiar\u0105 w mo\u017cliwo\u015bci ludzkiego umys\u0142u. O\u015bwiecenie by\u0142o reakcj\u0105 na wieki ciemnoty, nietolerancji i wojen religijnych, kt\u00f3re trawi\u0142y kontynent w poprzednich stuleciach. Ludzie zacz\u0119li domaga\u0107 si\u0119 wi\u0119kszej wolno\u015bci, r\u00f3wno\u015bci i racjonalnego porz\u0105dku. \\n\\n\\n\\nRozw\u00f3j nauk przyrodniczych, matematyki i filozofii sprawi\u0142, \u017ce umys\u0142 sta\u0142 si\u0119 centrum \u017cycia intelektualnego. W tym czasie powsta\u0142y pierwsze encyklopedie i nowoczesne czasopisma, kt\u00f3re mia\u0142y za zadanie upowszechnia\u0107 wiedz\u0119. My\u015bliciele o\u015bwieceniowi, tacy jak Voltaire, Rousseau czy Monteskiusz, g\u0142osili idee tolerancji, praw cz\u0142owieka i reform politycznych. Wielk\u0105 rol\u0119 odegra\u0142y r\u00f3wnie\u017c akademie nauk, kt\u00f3re gromadzi\u0142y uczonych i rozwija\u0142y badania. \\n\\n\\n\\nO\u015bwiecenie by\u0142o tak\u017ce czasem rewolucji \u2013 ameryka\u0144skiej i francuskiej \u2013 kt\u00f3re zmieni\u0142y oblicze \u015bwiata i pokaza\u0142y, \u017ce idee mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 praktyk\u0105. W Polsce epoka ta zwi\u0105zana by\u0142a z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 Komisji Edukacji Narodowej, reformami Sejmu Czteroletniego i pr\u00f3bami modernizacji pa\u0144stwa. By\u0142 to czas optymizmu i wiary, \u017ce \u015bwiat mo\u017cna naprawi\u0107 dzi\u0119ki rozumowi i edukacji. O\u015bwiecenie pozostawi\u0142o po sobie dziedzictwo w postaci konstytucji, system\u00f3w szkolnictwa i nowych form rz\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re zmieni\u0142y \u017cycie ludzi na zawsze.', 'Polish Male', {rate:0.85})\">\n            <svg xmlns='http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg' width='16' height='16' fill='#396184' viewBox='0 0 24 24'>\n                <path d='M3 9v6h4l5 5V4L7 9H3z'\/>\n            <\/svg>\n            Pos\u0142uchaj tekstu\n        <\/button>\n    <\/div>\n<p>O\u015bwiecenie to epoka, kt\u00f3ra rozwin\u0119\u0142a si\u0119 w Europie w XVII i XVIII wieku, a sw\u00f3j najwi\u0119kszy rozkwit osi\u0105gn\u0119\u0142a w wieku XVIII, zwanym \u201ewiekiem rozumu\u201d. By\u0142 to czas dynamicznych przemian spo\u0142ecznych, politycznych i kulturowych, inspirowanych wiar\u0105 w mo\u017cliwo\u015bci ludzkiego umys\u0142u. O\u015bwiecenie by\u0142o reakcj\u0105 na wieki ciemnoty, nietolerancji i wojen religijnych, kt\u00f3re trawi\u0142y kontynent w poprzednich stuleciach. Ludzie zacz\u0119li domaga\u0107 si\u0119 wi\u0119kszej wolno\u015bci, r\u00f3wno\u015bci i racjonalnego porz\u0105dku. <br><\/p>\n\n\n\n<p>Rozw\u00f3j nauk przyrodniczych, matematyki i filozofii sprawi\u0142, \u017ce umys\u0142 sta\u0142 si\u0119 centrum \u017cycia intelektualnego. W tym czasie powsta\u0142y pierwsze encyklopedie i nowoczesne czasopisma, kt\u00f3re mia\u0142y za zadanie upowszechnia\u0107 wiedz\u0119. My\u015bliciele o\u015bwieceniowi, tacy jak Voltaire, Rousseau czy Monteskiusz, g\u0142osili idee tolerancji, praw cz\u0142owieka i reform politycznych. Wielk\u0105 rol\u0119 odegra\u0142y r\u00f3wnie\u017c akademie nauk, kt\u00f3re gromadzi\u0142y uczonych i rozwija\u0142y badania. <\/p>\n\n\n\n<p>O\u015bwiecenie by\u0142o tak\u017ce czasem rewolucji \u2013 ameryka\u0144skiej i francuskiej \u2013 kt\u00f3re zmieni\u0142y oblicze \u015bwiata i pokaza\u0142y, \u017ce idee mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 praktyk\u0105. W Polsce epoka ta zwi\u0105zana by\u0142a z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 Komisji Edukacji Narodowej, reformami Sejmu Czteroletniego i pr\u00f3bami modernizacji pa\u0144stwa. By\u0142 to czas optymizmu i wiary, \u017ce \u015bwiat mo\u017cna naprawi\u0107 dzi\u0119ki rozumowi i edukacji. O\u015bwiecenie pozostawi\u0142o po sobie dziedzictwo w postaci konstytucji, system\u00f3w szkolnictwa i nowych form rz\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re zmieni\u0142y \u017cycie ludzi na zawsze.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pos\u0142uchaj tekstu O\u015bwiecenie to epoka, kt\u00f3ra rozwin\u0119\u0142a si\u0119 w Europie w XVII i XVIII wieku, a sw\u00f3j najwi\u0119kszy rozkwit osi\u0105gn\u0119\u0142a w wieku XVIII, zwanym \u201ewiekiem rozumu\u201d. By\u0142 to czas dynamicznych przemian spo\u0142ecznych, politycznych i&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-108","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/108","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=108"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/108\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":562,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/108\/revisions\/562"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=108"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}