{"id":106,"date":"2025-09-04T22:47:20","date_gmt":"2025-09-04T20:47:20","guid":{"rendered":"https:\/\/poezja-proza.pl\/literatura\/?page_id=106"},"modified":"2025-09-20T07:50:10","modified_gmt":"2025-09-20T05:50:10","slug":"oswiecenie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/oswiecenie\/","title":{"rendered":"Epoka: O\u015bwiecenie"},"content":{"rendered":"\n    <div class=\"tts-audio\" style=\"margin:10px 0;\">\n        <button style=\"\n            background:#fff;\n            color:#396184;\n            border:1px solid #396184;\n            border-radius:20px;\n            padding:6px 12px;\n            font-size:14px;\n            cursor:pointer;\n            display:inline-flex;\n            align-items:center;\n            gap:6px;\n        \" onclick=\"responsiveVoice.speak('O\u015bwiecenie to epoka, kt\u00f3ra na trwa\u0142e zmieni\u0142a spos\u00f3b my\u015blenia ludzi i ukszta\u0142towa\u0142a fundamenty nowoczesnej cywilizacji. Przypada na XVII i XVIII wiek, a jej apogeum to tzw. \u201ewiek \u015bwiate\u0142\u201d \u2013 czas wiary w rozum, nauk\u0119 i post\u0119p. Ludzie zacz\u0119li wierzy\u0107, \u017ce \u015bwiat mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 i uporz\u0105dkowa\u0107 dzi\u0119ki wiedzy, a spo\u0142ecze\u0144stwo ulepszy\u0107 przez reformy i edukacj\u0119. By\u0142 to okres narodzin nowoczesnych idei politycznych, takich jak r\u00f3wno\u015b\u0107 wobec prawa, wolno\u015b\u0107 jednostki czy prawa cz\u0142owieka. \\n\\n\\n\\nO\u015bwiecenie wyros\u0142o z krytyki \u015bredniowiecznego dogmatyzmu i absolutyzmu monarch\u00f3w, staj\u0105c si\u0119 epok\u0105 wolnej my\u015bli i tolerancji. Niezwykle istotny by\u0142 rozw\u00f3j nauki \u2013 to wtedy zacz\u0119to systematycznie bada\u0107 przyrod\u0119, tworzy\u0107 encyklopedie i instytucje naukowe. Epoka ta sprzyja\u0142a tak\u017ce literaturze i sztuce, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0142y rol\u0119 wychowawcz\u0105 i mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 kszta\u0142towaniu \u015bwiadomego obywatela. W wielu krajach Europy idee o\u015bwiecenia przerodzi\u0142y si\u0119 w dzia\u0142ania polityczne \u2013 w rewolucj\u0119 ameryka\u0144sk\u0105, francusk\u0105 czy w polskie reformy ko\u0144ca XVIII wieku. \\n\\n\\n\\nO\u015bwiecenie nie by\u0142o jedynie epok\u0105 artystyczn\u0105, lecz przede wszystkim ruchem intelektualnym i spo\u0142ecznym, kt\u00f3ry na trwa\u0142e zmieni\u0142 obraz \u015bwiata. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki niemu powsta\u0142y zr\u0119by nowoczesnych konstytucji, system\u00f3w prawnych i instytucji edukacyjnych. Warto\u015bci\u0105 nadrz\u0119dn\u0105 sta\u0142 si\u0119 rozum, a wraz z nim wiara w mo\u017cliwo\u015b\u0107 nieustannego doskonalenia cz\u0142owieka i jego otoczenia.', 'Polish Male', {rate:0.85})\">\n            <svg xmlns='http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg' width='16' height='16' fill='#396184' viewBox='0 0 24 24'>\n                <path d='M3 9v6h4l5 5V4L7 9H3z'\/>\n            <\/svg>\n            Pos\u0142uchaj tekstu\n        <\/button>\n    <\/div>\n<p>O\u015bwiecenie to epoka, kt\u00f3ra na trwa\u0142e zmieni\u0142a spos\u00f3b my\u015blenia ludzi i ukszta\u0142towa\u0142a fundamenty nowoczesnej cywilizacji. Przypada na XVII i XVIII wiek, a jej apogeum to tzw. \u201ewiek \u015bwiate\u0142\u201d \u2013 czas wiary w rozum, nauk\u0119 i post\u0119p. Ludzie zacz\u0119li wierzy\u0107, \u017ce \u015bwiat mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 i uporz\u0105dkowa\u0107 dzi\u0119ki wiedzy, a spo\u0142ecze\u0144stwo ulepszy\u0107 przez reformy i edukacj\u0119. By\u0142 to okres narodzin nowoczesnych idei politycznych, takich jak r\u00f3wno\u015b\u0107 wobec prawa, wolno\u015b\u0107 jednostki czy prawa cz\u0142owieka. <\/p>\n\n\n\n<p>O\u015bwiecenie wyros\u0142o z krytyki \u015bredniowiecznego dogmatyzmu i absolutyzmu monarch\u00f3w, staj\u0105c si\u0119 epok\u0105 wolnej my\u015bli i tolerancji. Niezwykle istotny by\u0142 rozw\u00f3j nauki \u2013 to wtedy zacz\u0119to systematycznie bada\u0107 przyrod\u0119, tworzy\u0107 encyklopedie i instytucje naukowe. Epoka ta sprzyja\u0142a tak\u017ce literaturze i sztuce, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0142y rol\u0119 wychowawcz\u0105 i mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 kszta\u0142towaniu \u015bwiadomego obywatela. W wielu krajach Europy idee o\u015bwiecenia przerodzi\u0142y si\u0119 w dzia\u0142ania polityczne \u2013 w rewolucj\u0119 ameryka\u0144sk\u0105, francusk\u0105 czy w polskie reformy ko\u0144ca XVIII wieku. <\/p>\n\n\n\n<p>O\u015bwiecenie nie by\u0142o jedynie epok\u0105 artystyczn\u0105, lecz przede wszystkim ruchem intelektualnym i spo\u0142ecznym, kt\u00f3ry na trwa\u0142e zmieni\u0142 obraz \u015bwiata. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki niemu powsta\u0142y zr\u0119by nowoczesnych konstytucji, system\u00f3w prawnych i instytucji edukacyjnych. Warto\u015bci\u0105 nadrz\u0119dn\u0105 sta\u0142 si\u0119 rozum, a wraz z nim wiara w mo\u017cliwo\u015b\u0107 nieustannego doskonalenia cz\u0142owieka i jego otoczenia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pos\u0142uchaj tekstu O\u015bwiecenie to epoka, kt\u00f3ra na trwa\u0142e zmieni\u0142a spos\u00f3b my\u015blenia ludzi i ukszta\u0142towa\u0142a fundamenty nowoczesnej cywilizacji. Przypada na XVII i XVIII wiek, a jej apogeum to tzw. \u201ewiek \u015bwiate\u0142\u201d \u2013 czas wiary w&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-106","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/106","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=106"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/106\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":568,"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/106\/revisions\/568"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/poezja-proza.pl\/historia-literatury\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=106"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}